Kök 7 gerçek bir sayı mıdır? İzmir sıcağında başlayan varoluş krizi
Cur okurlarına özel bu yazımızda “Kök 7 gerçek bir sayı mıdır” konusunu derinlemesine inceliyoruz.
İzmir’de yaz akşamı… Nem oranı sanki matematik sınavından çıkmışım gibi ağır. Karşıyaka sahilde oturmuşum, elimde buz gibi bir içecek, kafamda ise hiç serinlemeyen tek bir soru dönüp duruyor: Kök 7 gerçek bir sayı mıdır?
Yan masada iki arkadaş tartışıyor:
— “Abi bence 7 zaten tam sayı, kökü de gerçek olur.”
— “Yok ya, kök dediğin şey hep garip bir şey çıkarıyor.”
Ben de içimden geçiriyorum:
“Keşke hayat da böyle olsaydı… Kökünü alıyorsun, sonuç net: ya mutluluk ya da huzur.”
Ama matematik öyle değil. Hele Kök 7 gerçek bir sayı mıdır? sorusu hiç değil.
Bir yandan denizi izliyorum, bir yandan beynim kendi içinde Excel tablosu açmış gibi. 25 yaşındayım, dışarıdan bakınca “rahat çocuk” modundayım ama içimde sürekli “acaba kök 7 kaç eder ya?” diye düşünen biri var. Ve evet, bu düşünce gece 03:00’te daha da agresif hale geliyor.
—
Matematikle tanışma: İlk travma “kök” kavramı
Herkesin hayatında bir “matematik beni terk etti” anı vardır. Benimki köklerle başladı.
İlk kez “kök 2”, “kök 3” gördüğümde öğretmen şöyle demişti:
— “Bunlar tam sayı değildir çocuklar.”
Ben de içimden:
“Nasıl yani? Sayı ama tam değil? Yarım sayı mı bu?”
O gün matematik defterime küçük bir not düşmüştüm:
> “Sayılara güven olmaz.”
Şimdi yıllar sonra aynı travmanın daha sofistike versiyonu karşıma çıktı: Kök 7 gerçek bir sayı mıdır?
Bu soru kulağa basit geliyor ama aslında insanın zihnini hafifçe çevirip ters yönde sıkıyor. Tıpkı İzmir’de rüzgârın şemsiyeni ters çevirmesi gibi.
—
Kök 7 nedir? Basit ama kafa karıştıran gerçek
Şimdi olaya biraz ciddi ama hâlâ sokak diliyle bakalım.
Kök 7 dediğimiz şey, matematikte 7 sayısının karekökü. Yani:
“Bir sayı var, kendisiyle çarpıldığında 7 ediyor.”
Buraya kadar her şey masum.
Ama sorun şu: Böyle bir sayı tam olarak yazılamıyor.
Yaklaşık değeri:
2.645751… diye gider gider gider… ama durmaz.
İşte beynin burada “dur bir dakika” dediği yer burası.
Çünkü biz günlük hayatta netlik severiz:
2 elma
5 TL
1 tost
Ama kök 7? O biraz “ben tam bitmemiş bir fikrim” diyor.
—
İzmir’de kök 7 düşünmek: Gündelik hayatla çarpışma
Bir gün Bostanlı’da kahve içiyorum. Yanımda arkadaşım:
— “Ne düşünüyorsun yine?”
— “Kök 7 gerçek bir sayı mıdır?”
— “Abi sen normal misin?”
Haklı.
Ama insan bazen hayatta o kadar çok “neden?” sorusuna maruz kalıyor ki, matematik bile terapi gibi geliyor.
O an kafamda şu sahne canlanıyor:
Ben → “Kök 7 gerçek mi?”
Evren → “Sen önce sabah kahveni iç.”
Ama iç ses susmuyor:
“Ya kök 7 gerçek değilse biz de gerçek değil miyiz?”
Sonra kendime geliyorum:
“Dur, abartma. Matematik felsefe yapmıyor.”
—
Rasyonel ve irrasyonel: İki kardeşin bitmeyen kavgası
Matematikte sayılar iki büyük aileye ayrılıyor gibi düşün:
Rasyonel sayılar (düzenli, disiplinli, “ben 1/2’yim” diyenler)
İrrasyonel sayılar (dağınık, özgür ruhlu, “ben bitmem” diyenler)
Kök 7 burada net bir şekilde ikinci grupta.
Yani cevap aslında:
Evet, Kök 7 gerçek bir sayıdır ama irrasyonel bir sayıdır.
Ama bunu böyle deyince bile insanın içi rahat etmiyor.
Çünkü “irrasyonel” kelimesi günlük hayatta pek iyi bir şey çağrıştırmıyor:
— “İrrasyonel davrandın”
— “Mantıksızsın”
Kök 7 ise diyor ki:
“Evet mantıklı değilim ama varım.”
Ve açıkçası bu bana biraz tanıdık geliyor.
—
Arkadaş ortamında kök 7 tartışması
Gece bir ortam. Masa kalabalık. Konu dönüp dolaşıp saçma yerlere gidiyor.
Ben:
— “Kök 7 gerçek bir sayı mıdır biliyor musunuz?”
Arkadaş 1:
— “Abi yine mi matematik?”
Arkadaş 2:
— “Kök 7 mi? O ne ya vitamin mi?”
İçimden:
“Keşke gerçekten vitamin olsa. Eksikliğini hissediyorum resmen.”
Sonra anlatmaya çalışıyorum:
— “Bak, kök 7 tam yazılamıyor ama yaklaşık değeri var…”
Birisi lafımı kesiyor:
— “Yani tam net değil mi?”
Ve işte hayatın özeti:
Her şey “tam net değil”.
—
Kök 7’nin gerçekliği: Felsefi bir çöküş mü, matematiksel bir gerçek mi?
İlgili Makale: Kök 10000 nasıl çıkarılır ?
Şimdi biraz derinleşelim ama hâlâ insan gibi düşünerek.
“Gerçek sayı” dediğimiz şey aslında sayı doğrusunda bir yere karşılık gelen tüm sayılardır.
Yani:
1 gerçek
0 gerçek
-3 gerçek
2.5 gerçek
Ve evet:
Kök 7 de gerçek sayıdır.
Ama burada kritik detay şu:
Gerçek olması “kolay anlaşılır” olduğu anlamına gelmez.
Tıpkı bazı insanların gerçek olup çok karmaşık olması gibi.
Kök 7’nin durumu da böyle:
“Ben buradayım ama beni tam yazamazsın.”
—
İç sesin isyanı
Bazen gece oluyor, telefon elimde, hiçbir şey yapmıyorum.
İç ses:
“Peki kök 7 neden bitmiyor?”
Ben:
“Bilmiyorum, matematik öyle diyor.”
İç ses:
“Matematik kim?”
İşte burada insanın sabrı test ediliyor.
Ama sonra şunu fark ediyorum:
Belki de bitmeyen şeyler daha gerçek.
Çünkü hayat da tam bitmiyor. Sürekli devam ediyor.
—
Kök 7 gerçek bir sayı mıdır? sorusunun net cevabı
Şimdi işi netleştirelim ama sıkıcılaştırmadan.
Evet, Kök 7 gerçek bir sayıdır.
Ama:
Rasyonel değildir
Kesir olarak yazılamaz
Ondalıklı hali sonsuza gider
Yani matematikte “gerçek” olması, “kolay” olması anlamına gelmez.
Bu biraz şuna benziyor:
Bir şeyi hissediyorsun ama tam açıklayamıyorsun.
—
Matematikle hayat arasındaki garip benzerlik
Düşünüyorum da…
Kök 7 aslında biraz insan ilişkilerine benziyor.
Tam net değil
Bitmiyor
Sürekli yaklaşmaya çalışıyorsun ama tam ulaşamıyorsun
Bir arkadaşım demişti:
— “İlişkiler de irrasyonel.”
O zaman anlamamıştım.
Şimdi anlıyorum.
—
Bir İzmir gecesi ve sonsuzluk hissi
Sahilde yürürken rüzgâr yüzüme vuruyor.
Kafamda hâlâ aynı soru:
Kök 7 gerçek bir sayı mıdır?
Ama artık bu soru bana matematikten çok başka bir şeyi çağrıştırıyor.
Bitmeyen şeyleri.
Tam olmayan ama var olan şeyleri.
Denizin dalgaları bile tam aynı değil ama hep var.
Kök 7 de öyle.
—
Cur olarak “Kök 7 gerçek bir sayı mıdır” konusunda sizlere faydalı olabildiğimizi umuyoruz. Diğer içeriklerimizi de incelemeyi unutmayın!
Son düşünceler: Netlik arayan bir zihnin yolculuğu
Hayat boyunca insan hep netlik arıyor.
Ama bazı şeyler net değil diye yok olmuyor.
Kök 7 de bunlardan biri.
Tam yazılamıyor, tam bitmiyor ama matematikte gayet gerçek bir yer kaplıyor.
Ve belki de mesele şu:
Her şeyin tam olması gerekmiyor.
Bazen sadece “var olması” yetiyor.
Şunları da İnceleyin: Kuşu ne ile beslenir ?