Asıl Kürt Nereli? (Bunu Ciddiye Alın, Cevap Verecek Birine İhtiyacım Var)
İzmir’de yaşayan, her şeye mizahi açıdan yaklaşmaya çalışan biri olarak, “Asıl Kürt nereli?” sorusu bana geldiğinde, içimdeki komik taraf hemen devreye giriyor. Tabii ki, bu gibi soruları ciddiyetle yanıtlamaya çalışan biri değilim, ama bu sorunun altında derin anlamlar da yatıyor. Hadi, biraz gündelik hayatın içinden, esprili bir dille bu soruya bakalım. Yalnız, unutmayın, bu yazı da mizah ve yaratıcılıkla harmanlanmış bir yazıdır, o yüzden çok kafa takmamanızı öneririm.
Herkes Kürt Ama Nereli?
İzmir’de büyüyüp, her kafadan bir ses çıkarken, “Asıl Kürt nereli?” sorusu bana bazen “Sakın, bu işin sonu iyiye gitmez!” dedirtiyor. Çünkü, işin içine girince, Kürtlerin “nereli olduğu” sorusu aslında çok derin bir mevzu. Yani, biri size bir çay söyleyip “Asıl Kürt nereli?” diye sorarsa, buna cevap vermek, gidip İstanbul’daki gökdelenlere tırmanmak gibi bir şey. Zaten ne kadar çok tırmanırsanız, o kadar çok soru çıkıyor.
Çoğu zaman, arada sırada bir Kürt arkadaşınızla oturup da “Siz ne zaman geldiniz buralara?” diye sorduğunuzda, karşınızdaki kişi size büyük bir sakinlik ve durulukla, “Burası bizim memleket, biz hep buradaydık,” diyebilir. Yani mesele o kadar basit değil, bence biz İzmir’de zaten pek çok şeyi çok derinlemesine düşünüyoruz.
Bazen derim ki; “Birisi gelip, ‘Nerelisiniz?’ diye sorsa, acaba ne cevap veririz?” Durumu da biraz kafanızı karıştırabilir. Sonuçta, “Asıl Kürt nereli?” sorusu aslında biraz sosyal yapıları, kültürel kimlikleri sorgulatan bir şey.
Kürtlerin Nereli Olduğu Sorusu Neden Zor?
Bazen düşünüyorum, aslında bu soruyu sormanın neden zor olduğunu. İnsanlar bu soruya çoğunlukla çok fazla anlam yüklüyor. Yani, “Asıl Kürt nereli?” diye soran biri sanki bir tür köken araştırması yapmak istiyor. Oysa mesele çok daha basit: Herkesin bir yerden gelmesi gerekiyor, öyle değil mi?
“Asıl Kürt nereli?” sorusuna verilecek cevap belki de pek çok kültürün birleştiği bir yerden çıkacak. Çünkü bir köyde doğmak, dağlarda büyümek, şehirde yaşamak, insanın kimliğini biçimlendiriyor. Bir şehre ya da bir kültüre ait olmanın hissettirdiği şey; bazen karışık olabilir, bazen kimliklerin kaybolması söz konusu olabilir. Ama bir insan bir yere ait olmadan da rahatça yaşayabilir mi? Pek mümkün değil galiba.
Bunun da aslında her biri kendi dünyasında bir hikâye. Ama bir de bu işin mizahi tarafı var, yani mesela İzmir’de “Kürt” diye tanımladığınız biri, bazen sizi “Benim köklerim Kayseri’den” diyerek şaşırtabilir. “Haa, demek ki Kayseriliyim!” diyorsunuz ama o da başka bir kimlik, başka bir benlik. İşte, bu karmaşadan ben birazcık espri yaparak çıkıyorum.
Asıl Kürt Nereli? Diyaloglarla Düşünceler
Bir arkadaşım vardı, Emre, sürekli bu soruya kafayı takıyordu. Bir gün bana gelerek şöyle dedi:
Emre: “Ya, Asıl Kürt nereli ya? Ne demek bu yani, anlamadım ben.”
Ben: “Emre, ‘Asıl Kürt nereli?’ demek, o kadar büyük bir soru ki, bir anlamı var mı, yok mu belli değil. Ama bir şey var, bu soruyu soran kişi genellikle bir şehirli olur.”
Emre: “Peki, biz İzmirliyiz ama Kürt olabilir miyiz? Nerede başladık, nereye gidiyoruz?”
Ben: “Emre, bu biraz da kendini nasıl tanımladığınla alakalı. Sonuçta kimliklerin o kadar sabit değil ki, zamanla değişiyor. Hatta mesela ben bir gün kökenimi araştırıp, Kürt olduğumu öğrensem, kimse inanmaz!”
Emre: “Yok, yok! Biz İzmirliyiz, bu kadar derinleşme! :)”
Ben: “Ama bir şey var, Emre, biz İzmirli de olsak, aslında kültürel bir zenginlikten geliyoruz. İnsanlar sadece yer değil, aslında yaşadıkları şeyle birleştiriyor.”
İşte o an bir anlam ifade etti. Yani “Asıl Kürt nereli?” sorusu derin, ama bir yandan da çok yüzeysel.
Kürtlerin İzmir’deki Durumu
İzmir’e gelmiş bir Kürt, kendisini nasıl tanımlar? Bunu merak etmiyor değilim. İzmir’e geldiğinde bazı Kürtler kendilerini “başka” hissedebilirler. Çünkü İzmir, bir şehir olarak, geleneksel normlardan uzak, biraz daha özgürlükçü bir yapıya sahiptir. Ama ne zaman bir Kürt arkadaşım geldiğinde, İzmir’deki sokaklarda tanıdık insanlarla karşılaştığında, aslında burada olmanın tadını çıkarır.
Bir zamanlar şöyle bir konuşma geçmişti:
Kürt Arkadaşım: “İzmir’de bir kere tam anlamıyla rahatladım, burada insanlara kendimi anlatmak zorunda kalmıyorum.”
Ben: “Hani nereli olduğunu? Ne demek istiyorsun?”
Kürt Arkadaşım: “Bak, her yere giderken burada rahatım. Kimse beni yargılamıyor ya da ‘nerelisiniz?’ diye sorgulamıyor.”
Bu Soru İle Nereye Varıyoruz?
Sonuçta “Asıl Kürt nereli?” sorusuna vereceğimiz cevabın çok ötesinde, bu soruyu kendimize sormak lazım. Ne demek istiyoruz? Bir insanı sadece kökeni ile tanımlamak ne kadar doğru? Aslında bu soruya vermek istediğimiz cevap, biraz da nerede ve kimlerle yaşadığımıza bağlı.
Zamanla kökler, kimlikler, hatta doğduğumuz yer, yaptığımız seçimlerle değişebilir. Kimlik, sadece doğduğumuz yer değil, yaşadığımız yer, öğrendiğimiz kültür ve bizlerle büyüyen çevremizdir. O yüzden “Asıl Kürt nereli?” sorusunu aslında hayatımıza nasıl anlam katacağımızı sorgulayan bir soru olarak görmek gerek.
Sonuçta?
Sonuçta, “Asıl Kürt nereli?” sorusu her ne kadar komik bir şekilde dillendiriliyor olsa da, bu soruya derinlemesine bakıldığında kimlikler, kökenler ve kültürel çeşitlilik aslında her zaman bir arada var olan öğeler. Ve biz, her an değişen bu dünyada, en nihayetinde biraz eğlenip, birazcık düşünerek, her şeyin daha karmaşık ama eğlenceli olduğunu kabul etmeliyiz.
Şu da var ki, benim İzmir’de, her an espri yaparak gezdiğim, ama aslında her şeyin çok üzerinde düşündüğüm bir hayatım var. O yüzden sorunun yanıtı her zaman değişir; bazen dağdan iner, bazen çayırlardan, bazen de akşam üstü bir kafede arkadaşla sohbet ederken buluruz. Hem ne de olsa, “Asıl Kürt nereli?” sorusunun cevabını aslında hep birlikte buluyoruz.