كُلُّ نَفْسٍ ذَٓائِقَةُ الْمَوْتِ: Gündelik Hayattan Hayatın Gerçeklerine
İzmir’de, 25 yaşında, sürekli espri yapan bir genç yetişkin olarak hayatı ciddi bir şekilde ele almak bazen zorlayıcı olabiliyor. Ama, ne yapalım, kimse mükemmel değil. Yani, ben olsam, hayatta her şeyin daha fazla eğlenceli, daha az stresli olmasını tercih ederdim. Yine de, bazı gerçeklerle yüzleşmek gerekiyor. İşte o anlardan biri: كُلُّ نَفْسٍ ذَٓائِقَةُ الْمَوْتِ.
Hadi, bu kelimelere biraz daha yakından bakalım. Ne demek bu, bir anlamda bu hayatın sonu mu? Hayat gerçekten bir şaka mı, yoksa her şeyin sonu ciddi bir mesele mi? Bu yazıda, bu derin soruları gündelik hayatımda yaşadığım komik sahnelerle harmanlayarak ele alacağım.
—
“Evet, öldüreceksin ama… Sonra Ne Olacak?”
Günlerden bir gün, sabah kahvemi içerken aklıma geldi. “Kardeşim, bu sabah bir şeyler biraz eksik gibi.” Belki de hayatımı tam anlamıyla düşünmeye başlamıştım, kim bilir? Sonra birden, “Kullanılacak bir deyim var ya, كُلُّ نَفْسٍ ذَٓائِقَةُ الْمَوْتِ. Ne demek bu tam olarak?” dedim kendi kendime.
Kahvemi içerken, bir yanda da aklımda sorular dönüyordu. “Hadi ya, ölüm mü?” Ölümün anlamı sadece fiziksel bir son mu, yoksa bir başka bir şey mi?
Yani, dün gece çok geç yattım, ertesi sabah uyandığımda, yaşamımın geri kalan kısmını gerçekten analiz etmeye başlamıştım. Sanki bir eski komedinin içinde gibiydim: “Tamam, bir gün hepimiz öleceğiz, ama bunun anlamı ne ki? Yani herkesin bir gün ne kadar yaşadığı belli. Ama bir şekilde ‘son’ düşüncesine kafa takmak, biraz bence gereksiz değil mi?”
Neyse, derinlere gitmeden, hemen o an bir çözüm buldum. Arkadaşımı aradım.
“Abi, ölüm hakkında düşündüğümde çok kötü hissediyorum. Ne yapmalıyım?” diye sordum.
Arkadaşım, sesinin tonu pek bir ciddi olmasına rağmen, “Abi, o zaman hiçbir şey düşünme, ben sana tavsiye ederim: Bunu sadece düşün, sonra… dondurma al!” dedi.
Ve işte, belki de hayatın en anlamlı cevabını aldım: “Dondurma al, sonra ölümü düşünme.” Bir an durdum, düşündüm ve gerçekten güldüm. Her şey o kadar basit ve komikti ki, bir şekilde gerçekten “dondurma almak” bana çok mantıklı geldi. Ama sonra…
“Bir dakika ya,” dedim. “Bunlar gerçekten önemli değil mi?”
—
Hepimizin Bir Gün Tadacağı O Son
Şimdi, daha derin bir meseleye geliyorum. كُلُّ نَفْسٍ ذَٓائِقَةُ الْمَوْتِ tam olarak şu demek: “Herkes, ölümü tadacak.” Duygusal anlamda çok derin bir ifade. Bunu duyduğumda, aklıma hemen hayatımdan bir anı geldi: Geçen hafta bir arkadaşımın doğum günüydü. O kadar çok eğlenmiştik ki, bir şekilde hayatın değerini o an hissetmiştim. Ama biraz daha düşündüğümde, bu kadar kaygı yapmamın, bir şekilde yaşamı es geçmeme sebep olduğunu fark ettim.
İzmir’in sokakları, arkadaşlarımın sohbetleri, kahkahalar, geçenlerde izlediğim dizi… Bütün bu anların kıymetini tam anlamıyla anlamadım belki de. Ama bir şekilde, ölümle ilgili düşüncelerim ne kadar derinse, eğlenceli taraflar da bir o kadar derindi.
—
Evet, Ama O An Her Zaman Eğlenceli Oluyor
Mesela, geçen gün yakın bir arkadaşımla alışverişe çıktık. O kadar komik bir anı yaşadık ki, bu anı her zaman hatırlayacağım. O sırada bana öyle bir soru sordu ki, neredeyse aklımı kaybedecektim:
“Ya sen hiç ölüm hakkında ciddi şekilde düşündün mü?” dedi. Ben de hemen cevabımı verdim: “Evet, düşündüm ama, dondurma almak daha mantıklı gibi.”
Neyse, arkadaşımla fıkra gibi bir sohbet ettik. Ve birden… konuya geldik. Hepimizin bir gün tadacağı o son gerçekten içimi burkuyordu. Ama bir yandan, bu kadar kaygı yapmamın saçmalığını fark ettim. O anda o kadar rahatladım ki, ölüm, hayat ve ölümün sonrasına dair her şeyi daha net bir şekilde düşündüm.
Düşündüm de, bir anlamda belki de كُلُّ نَفْسٍ ذَٓائِقَةُ الْمَوْتِ demek, bir şekilde hayatın tadını çıkarmanın daha önemli olduğunu anlatan bir çağrıydı. Eğer bir şekilde hayatın kıymetini bilmesek, geriye sadece hüzün kalır.
—
Herkesin Tadacağı O Son
İzmir’de genç yaşta hayatı, belki de, biraz fazla eğlenceli yaşıyorum. Bu yaşlar, sorularla dolu, cevapsız kısımları olan yıllar. Ama bir şey net: Herkes bir gün o sonu tadacak. O yüzden, sık sık yaptığım gibi, “Bir gün öleceğimizi düşünmek yerine, bir gün öleceğimizi düşünmeden anı yaşamak çok daha güzel” diyerek hayatıma yön veriyorum.
Ama şunu da fark ettim: Herkesin tadacağı o son biraz da kişinin hayata nasıl baktığıyla ilgili. Kimisi için ölüm, son bir kayıptır. Kimisi içinse, belki de o kayıp, başka bir başlangıca işaret eder.
—
Sonuç: Ölüm Var, Hayat Var
كُلُّ نَفْسٍ ذَٓائِقَةُ الْمَوْتِ her ne kadar hayatın kaçınılmaz gerçeğini hatırlatan bir ifade olsa da, unutmayalım ki, yaşamın gerçek anlamı bu “kısa” zaman diliminde ne kadar keyif aldığımıza, ne kadar insan gibi yaşadığımıza, dondurma yiyerek ve kahkahalarla dolu anlar geçirdiğimize bağlıdır. Bu yüzden, ölümün bize vadettiği sonu düşünürken, en iyisi hayatı tam anlamıyla yaşamak.
Ve bir şey daha: Hepimizin tadacağı o son biraz daha az korkutucu, eğer her anımızı eğlenceli kılmayı başarabiliyorsak. O yüzden, bir dahaki sefere ölüm hakkında derin düşüncelere daldığınızda, belki de bir dondurma alıp arkadaşlarınızla eğlenmeye başlamalısınız.