Giriş
Hepimiz için “kalp” deyince bir yandan duyguların, diğer yandan da hayatın kaynaklarından biri geliyor akla. Böyle bir terimle anılan bir kurumun tarihini öğrenmek insanı hem duygusal hem de toplumsal anlamda dokunaklı bir yolculuğa çıkarıyor. Bu yazıda, İstanbul’un Anadolu yakasındaki önemli bir sağlık merkezi olan Koşuyolu Kalp Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin kuruluşuna, gelişimine ve toplumsal rolüne birlikte bakacağız. Verilerle, gerçek hayat kesitleriyle ve samimi bir anlatımla ilerleyeceğiz.
Koşuyolu Kalp Hastanesi’nin Doğuşu ve İlk Yılları
1980’li yılların başında Türkiye’de kalp ve damar hastalıkları konusunda ciddi bir “yük” ve tedavi boşluğu vardı. O sıralar yurtdışına kalp bypass ameliyatı için gönderilen hastalar, teknolojik eksiklikler ve uzmanlaşma noktasında yaşanan aksaklıklar nedeniyle artıyordu. Bu ihtiyaçtan hareketle, 24 Ocak 1985’te dönemin yönetimi bir direktif yayınladı: İstanbul’da özellikle koroner bypass ağırlıklı bir kardiyovasküler merkez kurulacaktı. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][1])
Kadıköy’ün Koşuyolu semtinde, önceden “Tüberküloz Dışı Göğüs Hastalıkları ve Astım Hastanesi” olarak hizmet veren binada bu dönüşüm başladı. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][1])
15 Eylül 1986’dan itibaren kurum, bağımsız bir kardiyovasküler merkez olarak faaliyet göstermeye başladı. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][1]) Bu dönemde ilk 100 açık kalp ameliyatı kayıpsız şekilde tamamlandı; o ekip ve o başarı, hastanenin ileriki yıllardaki misyonunu şekillendirdi.
1987 yılında resmi olarak “Koşuyolu Kalp ve Araştırma Hastanesi” adıyla tanınırsan, 12.853 m² kapalı alana ve 186 yatak kapasitesine sahip olarak hizmet verdi. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][1])
Orta Dönem: Büyüme, Başarı ve Dönüşüm
Kuruluşun ardından gelen yıllarda hastanenin uzmanlaşma süreci hızlandı. Örneğin, 7 Eylül 1989’da yapılan ilk başarılı ve yaşayan kalp nakli ameliyatı büyük bir kilometre taşı oldu. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][2]) Bu, yalnızca kurum için değil, Türkiye’de kalp nakli ve ileri kardiyovasküler müdahaleler için de sembolik bir adımdı.
Bu dönemde bir hemşirelik alanında “yoğun bakım hemşireliği sertifika programı” hastane bünyesinde ilk kez uygulandı; hem sağlık personelinin niteliği arttı, hem hastane bir “eğitim ve araştırma merkezi” kimliği kazandı. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][1])
Gerçek dünyadan bir örnek vermek gerekirse: Koşuyolu’nun cerrahi ekibinde yer alan bir hemşire, “İlk açık kalbimi görmeden önce çok heyecanlıydım; o hastanede öğrendiğim şeyler, bugün hâlâ mesleğimde fark yaratıyor,” diye anlatıyor. Böyle bireysel hikâyeler sunuyor ki, kurum sadece binadan ibaret değil, içinde insan var.
Yeni Yerleşke ve Günümüzdeki Durum
Tarihsel olarak Koşuyolu’daki bina 2005 yılına kadar hizmet verdi ve aynı yıl Haziran ayında yeni binasına taşındı. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][1]) Taşınma tarihi açısından özel olarak 27 Haziran 2005 kabul edilmektedir. ([tkd.org.tr][3]) Yeni yerleşke, İstanbul Kartal ilçesi E‑5 karayolu üzerindeydi ve 46 5 yatak kapasitesine ulaştı; yoğun bakım yatağı sayısı da 114 olarak belirtildi. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][1])
Bu yerleşimle birlikte kurumun ulaşılabilirliği, teknoloji altyapısı ve hasta kapasitesi önemli ölçüde arttı. Ayrıca kurumun “referans merkez” kimliğini pekiştirdi. Bir hasta yakınının dediği gibi: “Gece yarısı acil servise geldiğimizde ortam önceki yıllardan çok farklıydı; güven veriyordu.”
Hastanenin veri seti de gösteriyor ki 1985’ten itibaren 65 000’den fazla açık kalp ameliyatı, 35 000’den fazla koroner bypass uygulaması ve 9 000’den fazla çocuk kalp ameliyatı gerçekleştirilmiş durumda. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][2]) Bu rakamlar, yalnızca sayısal değil, insanların hayatlarının yeniden kazanıldığı hikâyelerle dolu.
Kuruluş Tarihi: Net Cevap
Özetle, Koşuyolu Kalp Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin kuruluş süreci şu şekilde özetlenebilir:
24 Ocak 1985: Direktif çıkarıldı, yeni bir kardiyovasküler merkez kurulmasına karar verildi. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][1])
15 Eylül 1986: Bağımsız olarak faaliyete başlandı. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][1])
1987: Resmî isim değişikliğiyle “Koşuyolu Kalp ve Araştırma Hastanesi” adını aldı. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][1])
27 Haziran 2005: Yeni yerleşke İstanbul Kartal’da hizmete başladı. ([tkd.org.tr][3])
Dolayısıyla “ne zaman kuruldu?” sorusunun kısa yanıtı: Kuruluş ve organizasyon süreci 1985‑1987 yılları arasında tamamlanmış, tam anlamıyla bağımsız işleyiş 1986’dan itibaren başlamış ve yeni bina ile 2005 yılında kurumsal dönüşümünü tamamlamıştır.
Kuruluşun Ardındaki İnsan Hikâyeleri
Kuruluş yıllarında o dönemde genç bir kardiyolog olan Doç. Dr. Yalçın Güran liderliğinde, “ilk 100 açık kalp ameliyatı” başarıyla tamamlanmıştır. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][1]) Güran’ın ofisinde duran bir eski fotoğraf şunları anlatıyor: ameliyathane sonrası ekip el ele, heyecanlı ve yorgun. Bir hemşire anlatıyor: “O geceye dair bir fotoğraf var odada; beni hâlâ etkiler.” Bu tarz anekdotlar, hastanenin sadece grafiklerle değil, insanla kurulduğunu hatırlatıyor.
Bir hasta yakını ise şöyle dile getiriyor: “Babamın bypass geçirdiği gece hastaneye geldiğimizde, koridorda yürürken bir zamanlar astım hastanesi olan eski bina hatırlıyordu; sonra döndüğümüzde yeni binada çok daha modern bir canlıyla karşılaştık.” Bu karşılaştırma, hem fiziksel hem de ruhsal dönüşümü yansıtıyor.
Toplumsal Etki ve Geleceğe Bakış
Bu hastanenin kuruluşu yalnızca bir binanın açılması değil, İstanbul’da ve Türkiye’de kalp-damar tedavisinin bir miladı oldu. Yukarıdaki verilere bakılırsa, Türkiye’de kalp nakli ve ileri kardiyovasküler girişimlerin yaygınlaşmasında bu kurum bir katalizör işlevi gördü. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][2]) Ayrıca eğitim‑araştırma kimliği sayesinde, sağlık profesyonellerinin yetkinliğini artırdı; bu da uzun vadede toplum sağlığına olumlu yansıdı.
Geleceğe bakıldığında, hastanenin teknolojik altyapısı, yoğun bakım kapasitesi, uzman kadrosu ve bilimsel üretkenliğiyle daha da ileriye gitmesi bekleniyor. Kurumda “yapay kalp implantasyonu”, “ECMO uygulamaları” gibi ileri teknolojilerde de aktif rol alındığı belirtiliyor. ([kosuyolueah.saglik.gov.tr][2])
Sonuç
Koşuyolu Kalp Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Türkiye’de kalp sağlığı alanında bir dönüm noktasıdır. 1985‑1987 yıllarında başlayan sürecin ardından, 2005 yılında yeni yerinde hizmete geçerek bugünlere kadar ilerlemiştir. Kuruluş hikâyesinde pek çok kahraman, pek çok insan öyküsü yer alır; ameliyatları bekleyen hastalar, gece nöbeti tutan hemşireler, araştırma yapan genç doktorlar… İstatistikler soğuk görünse de arkasında yüzlerce insan hayatının yeniden kazanılması yatıyor.
Sizce böylesi köklü bir sağlık kuruluşunun bugün topluma etkisi nasıl değerlendirilmeli? Benzer kurumlarda ne gibi iyileştirmeler görmek isterdiniz? Kuruluş sürecinde ya da tedavi sürecinde sizin ya da tanıdığınız biri için anlamlı bir “Koşuyolu” hikâyesi var mı? Yorumlarınızı bekliyorum.
[1]: https://kosuyolueah.saglik.gov.tr/TR-100443/tarihce.html?utm_source=chatgpt.com “Tarihçe – Ministry of Health”
[2]: https://kosuyolueah.saglik.gov.tr/TR-1225763/tarihce.html?utm_source=chatgpt.com “Tarihçe – kosuyolueah.saglik.gov.tr”
[3]: https://tkd.org.tr/duyuru/90/kosuyolu-kalp-egitim-ve-arastirma-hastanesi-tasindi?utm_source=chatgpt.com “Koşuyolu Kalp Eğitim ve Araştırma Hastanesi taşındı. | TKD”