Bazen kelimeler hayatımıza öylesine hızlı girer ki, onları ne zaman duyduğumuzu hatırlayamayız. Bir an da, dilimizdeki vazgeçilmezlerden biri haline gelirler. Özçekim de tam olarak böyle bir kelime. Bir zamanlar sadece “selfie” olarak bilinen bu terim, artık dilimizin ayrılmaz bir parçası. Ama merak ediyoruz, “özçekim” kelimesi gerçekten Türkçe mi, yoksa başka bir dilden mi türedi?
Özçekim: Türkçe Bir Kelime Mi?
Türk Dil Kurumu (TDK), dilimizdeki kelimeleri belirlerken, o kelimenin halk arasında ne kadar kullanıldığını ve kökeninin ne olduğunu inceler. Özçekim kelimesi, aslında Türkçeye sonradan katılmış bir terim olarak karşımıza çıkıyor. Bu kelimenin temelinde, “öz” ve “çekim” kelimelerinin birleşimi bulunuyor. “Öz” kelimesi, Türkçeye ait bir kelime olarak “kendi” anlamına gelirken, “çekim” ise “çekme” fiilinden türetilmiştir ve görsel bir eylemi ifade eder. Yani, bir kişi kendi kendine fotoğraf çektiği zaman, bu durumu tanımlamak için “özçekim” kelimesi ortaya çıkmıştır.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta şu ki, bu kelime halk arasında genellikle “selfie”nin Türkçe karşılığı olarak kullanılır. Selfie, dilimize İngilizce’den girmiş ve özellikle sosyal medya sayesinde hızla yaygınlaşmıştır. Bu noktada “özçekim”, selfie’sinin yerini alırken, Türkçe kökenli bir karşılık olarak kabul edilmiştir.
Özçekim Mi, Selfie Mi?
Birçoğumuz, Instagram, Twitter ya da Facebook gibi sosyal medya platformlarında her gün selfie paylaşıyor ve bu kelime o kadar yaygın hale gelmişti ki, kendi dilimizde bir karşılık aramaya gerek duymuyorduk. Ancak, dilin evrimi ve Türk Dil Kurumu’nun çalışmaları sonucunda “özçekim” kelimesi, sosyal medyada selfie’nin Türkçe karşılığı olarak kabul görmeye başlamıştır.
Günümüzde, özellikle sosyal medyanın etkisiyle, özçekim ve selfie arasındaki fark giderek daha belirginleşmiştir. Çoğu kişi için selfie, sadece bir fotoğraf türünü tanımlamakla kalmaz; aynı zamanda bir kültürün parçası haline gelir. Ama aslında “özçekim” kelimesi, sadece bir anlam kargaşasına yol açmakla kalmaz, aynı zamanda dilimizin kendisini ifade etme biçimini de gösterir.
Gerçek Dünya Hikayesi: Özçekim Kültürünün Yükselişi
Hatırlıyorum, birkaç yıl önce sosyal medyada paylaşılan fotoğrafların çoğu, grup fotoğraflarından ya da profesyonel çekimlerden oluşuyordu. Ancak zamanla, herkesin kendi yüzünü ve anı tek başına yakalamaya başlamasıyla birlikte selfie kültürü ortaya çıktı. İlk başlarda biraz garip karşılanmış olabilir ama artık kimse “Selfie çekmek neden önemli?” sorusuna gülerek cevap vermez. Sosyal medyada kendini ifade etme, anı yakalama ve başkalarına kişisel bir bakış açısı sunma isteği, bu kültürün arkasındaki itici güç oldu.
Özçekim kavramı, bununla birlikte, yalnızca sosyal medyada değil, genel yaşamda da bir fenomen haline geldi. 2015’te TDK, selfie’yi Türkçeye dahil etmeye başladığında, dilsel bir evrim başlamıştı. O zamanlar, sosyal medyada fotoğraf paylaşan herkesin “özçekim” kelimesini kullanmaya başladığını görmek de oldukça ilginçti. Peki, bir sosyal medya fenomeninin özçekim paylaşımlarına göz attığınızda ne görüyorsunuz? Bazen bir kişinin gülümsediği, bazen de ciddi bir ifadesiyle çekilmiş fotoğraflar… Ama her durumda, bir insanın kendini tam olarak nasıl görmek istediğini dünyaya sunduğunu hissettiriyor.
Özçekim: Dilimizdeki Yeri
Özçekim, sadece fotoğraf çekme eylemiyle ilgili değil, aynı zamanda bir nesne veya durumun özünü gösterme anlamına da gelir. Türkçede “öz” kelimesi, bir şeyin en temel halini veya kendi doğal halini ifade eder. Bu anlamda, özçekim kelimesi, kişinin kendini en doğal hâliyle yansıttığı bir durumu tanımlar.
Türkçede yerleşen bu kullanım, kelimenin özgünlük ve anlam açısından zenginleşmesine olanak tanımıştır. Özçekim, sadece bir fotoğraf türü değil, kişinin kendini görme biçimi ve dış dünyaya sunduğu ilk izlenimlerin de bir parçasıdır. Dolayısıyla, bu kelime Türkçeye katılmadığı sürece bu kadar derinlemesine bir anlam kazanamayabilirdi.
Sonuç: Özçekim Türkçe Mi?
Evet, “özçekim” kelimesi Türkçedir, ancak aslında bir dış etkiden, yani İngilizce “selfie” kelimesinin Türkçeleştirilmesinden türetilmiştir. Bu kelime, dilimize modern medya ve kültürle birlikte girmiş ve kısa bir sürede Türkçenin vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Her ne kadar kökeni başka bir dilden gelse de, dilin evrimi ve halkın kullanım biçimiyle özçekim, artık bizim kelimemizdir.
—
Peki ya sen? Özçekim kelimesini günlük hayatında ne kadar sık kullanıyorsun? “Selfie” mi, yoksa “özçekim” mi sana daha doğal geliyor? Düşüncelerini paylaşmak istersen yorumlarda buluşalım!